"W porównaniu z tą notą nowe było tylko to, że obecnie mocarstwa przewidziały pewne pozory gwarancji, których żądali powstańcy. Ostatecznie uzgodniona propozycja trzech rządów, znana pod nazwą „memorandum berlińskiego", kończyła się oświadczeniem, że w wypadku gdy zaplanowane kroki nie dadzą należytych rezultatów, trzy dwory cesarskie uzgodnią podjęcie „skutecznych środków... dla zapobieżenia dalszemu rozwojowi zła" 4. Memorandum przemilczało, na czym te „skuteczne środki" miały polegać. Memorandum berlińskie zostało przyjęte przez trzy państwa 13 maja 1876 r. Następnego zaś dnia kanclerz niemiecki zaprosił ambasadorów angielskiego, francuskiego i włoskiego, którzy zastali tam już Andrassyego i Gorczakowa. Minister rosyjski oznajmił, że Porta nie przeprowadziła ani jednej z obiecanych reform. Trzy dwory cesarskie chcą utrzymać całość imperium osmańskiego, musi ono jednak ulżyć doli chrześcijan, czyli stworzyć „lepszy status guo". Był to nowy dyplomatyczny termin, którym Gorczakow wyraził podstawową ideę memorandum berlińskiego. Rządy Francji i Włoch odpowiedziały bezzwłocznie, że zgadzają się na program trzech cesarzy, lecz angielski gabinet Disraelego wypowiedział się przeciw nowej interwencji na rzecz Słowian bałkańskich. Anglia, podobnie jak Austro-Węgry, nie chciała dopuścić do ich wyzwolenia ani do wzmocnienia wpływów rosyjskich na Bałkanach. "
Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972